Omgaan met stress; we zijn op weg naar de top

Beoordeel dit item
(1 Stem)
Omgaan met stress; we zijn op weg naar de top

Deze week las ik het artikel: “Omgaan met stress? Niksen helpt niet, zegt dr. Erik Scherder”, te vinden via: timemanagement.nl/omgaan met stress. In dit artikel lees ik de door dr. Scherder (neurowetenschapper en BN-er) wetenschappelijke definitie van stress: “Stress is een circulaire samenloop van je Hypothalamus, die je Hippocampus en Frontale Lob uitput, die alle remmen op je Amygdala loslaten, wat je Hypothalamus verder aanwakkert”. Deze definitie in aanvulling op de eerder in het artikel te lezen niet wetenschappelijke definitie van stress, gegeven door de compagnon van dr. Scherder, dr. Kilian Wawoe (organisatiepsycholoog): “stress is het verschil tussen wat je wil en wat je kan”.

De verdere inhoud van het artikel buiten beschouwing latend, vroeg ik mij bij het lezen vooral af: “wat willen de heren bereiken met hun definities en wat kunnen mens en organisatie ermee”? De wetenschappelijke definitie lijkt op zichzelf ook circulair te zijn (maar ik kan mij vergissen); de niet wetenschappelijke definitie is per definitie geen definitie omdat er teveel ruimte voor interpretatie is.

Het doel lijkt evenwel duidelijk: “mensen leren hoe om te gaan met stress”. In het artikel is een link opgenomen naar een 7,5 minuten durend YouTube filmpje die ik bij deze ook graag deel, want zeker interessant: mini-class omgaan met stress door dr. E. Scherder. We leren dat we behalve bewegen ook meer empathisch moeten handelen, meer naar muziek moeten luisteren en voldoende moeten slapen. Dit helpt ons om negatief opgeslagen ervaringen beter te verwerken (je blijft niet hangen in een nare ervaring, je blijft in balans). Daarnaast wordt uitgelegd waarom de mens eigenlijk niet geschikt is om te multitasken: het aanvullende advies luidt daarom: focus op één ding tegelijk.

Dr. Scherder vraagt gaandeweg in het filmpje of alles helder is. Voor mezelf sprekend zou ik ten overstaan van deze charismatische heer eerst moed moeten verzamelen om op zo'n moment mijn vinger op te steken, maar dat zegt meer over mij dan over dr. Erik Scherder; het lijkt mij een buitengewoon aimabele en aanspreekbare man. Maar helemaal helder is het mij niet, nee. Zo plaats ik een groot vraagteken bij de vertaalslag van de aangereikte kennis over de verwerking van stress in onze hersenen naar de aanbevelingen die vervolgens worden gedaan om mensen om te leren gaan met stress. Want dat was het doel.

In de praktijk blijkt namelijk dat het een illusie is om te denken dat door het toepassen van de door dr. Scherder voorgestelde gedragingen, stress hanteerbaar blijft.

Laten we de gedragingen (bewegen, slapen, muziek luisteren, empathisch handelen) en het advies (stoppen met multitasken) onderverdelen in fysieke- en zintuiglijke gedragingen (bewegen en slapen respectievelijk muziek luisteren) en persoonlijke vaardigheden (empathisch handelen, (niet)multitasken).

Het valt direct op dat de 5 aanbevelingen aanvulling behoeven. Zo weten we dat naast bewegen en slapen ook gezond eten, ontspanning en ademhalingsoefeningen een positief effect op stress hebben, evenals aanraking (massage), geurbeleving (denk aan de kalmerende werking van esoterische oliën) en visuele sensaties (kunst, natuur, mens en dier).

Ik vind het daarom minder handig om expliciete adviezen als “iedereen moet naar muziek luisteren, want muziek is hetzelfde als bewegen” zo stellig te verkondigen. Naar muziek luisteren kan dan voor de één wel werken, maar voor de ander totaal niet en dan ook nog eens afhankelijk zijn van het moment waarop. Mijn persoonlijke ervaring met muziek is dat ik hierdoor vaak enorm afgeleid raak. Zo heb ik moeite om mijn boodschappen te doen in een winkel waar de achtergrondmuziek voor mij nét even te hard staat. Tegelijkertijd kan ik door muziek (vooral klassiek) ontzettend geëmotioneerd raken, maar raak ik enorm geïrriteerd door jazzklanken. In positieve zin heb ik muziek nodig als stimulans bij het sporten (keihard Robbie Williams aan zodat ik mijn eigen gehijg niet hoor als ik mijn rondje ga hardlopen) en ga ik graag uit om te dansen (muziek en bewegen, dat levert vast bonuspunten op), maar als ik aan het werk ben, dan geef ik er de voorkeur aan om een koptelefoon met antigeluid op te zetten. Mijn persoonlijke voorbeelden sluiten goed aan bij de uitleg van dr. Erik Scherder over muziek en multitasken, maar hiermee ook gezegd: dat wat voor de één op het ene moment wel werkt, is voor de ander geen oplossing en omgekeerd (er zijn vast veel mensen die jazz wel ontspannend vinden werken en wel graag muziek luisteren als ze aan het werk zijn).

Het is duidelijk: de kennis over de verwerking van stress in ons brein laat zich niet zomaar één op één vertalen naar een advies dat voor iedereen (op hetzelfde moment) werkt. Kennis hebben is niet hetzelfde als een oplossing bieden.

Stress manifesteert zich in je lichaam, maar begint bij een negatieve ervaring. Bij het leren omgaan met stress is het vooral belangrijk om overzicht te creëren en terug te keren naar de basisbehoeften van de mens. Wat goed is voor de mens, is goed voor de organisatie. De piramide van Maslow zouden we bijna vergeten, maar vormt nog immer een solide houvast met onderaan de lichamelijke behoeften (fysieke en zintuigelijke gedragingen) en bovenaan zelfontplooiing (persoonlijke ontwikkeling).

Goed kijken naar de universele behoeften van de mens (lichamelijke behoeften, behoefte aan veiligheid en zekerheid, behoefte aan sociaal contact, behoefte aan waardering en erkenning) levert organisaties veel meer inzicht op in hoe zij medewerkers kunnen ondersteunen bij hun welzijn, dan een al dan niet wetenschappelijk onderbouwde definitie van stress.

Hierbij opgemerkt dat een definitie van stress sowieso lastig te geven is, omdat stress onlosmakelijk verbonden is met persoonlijke interpretatie. Stress is de negatieve interpretatie van een situatie of gedachte die leidt tot de aanmaak van stresshormonen in het lichaam. Zo stel ik hem zelf.

Leren omgaan met stress betekent niet anders dan leren omgaan met jezelf en de wereld om je heen. Het aanbevolen meer bewegen is dan makkelijker te leren (onderaan in de piramide van Maslow) dan meer empatisch handelen (bovenaan in de piramide van Maslow). Om vanuit empathie te kunnen handelen moet je in goed contact staan met je gevoel. En juist daaraan lijkt het ons mensen helaas steeds vaker te ontbreken.

Zelf heb ik de vraag: "wat voel je nu?" ook weleens met een "niets" beantwoord. Tja.. en als je dan niet zoveel voelt, of als je denkt dat je boos bent, terwijl je eigenlijk bang bent, of als anderen je uitmaken voo bangerik, terwijl jij je alleen maar wat onzeker voelt, dan loop je op enig moment het risico de weg kwijt te raken. Er wordt niet voor niets gezegd dat je gevoelens je richtingaanwijzers zijn.

Laatst hoorde ik iemand zeggen dat zijn situatie “allemaal wel meeviel en nog te overzien was”, terwijl deze persoon (hoogopgeleid, verantwoordelijke baan, leidinggevende positie) al maanden lang op zijn tenen liep door onderbezetting en de realiteit uitwees dat het eind nog niet in zicht was”. Oké, denk ik dan, wat ga je nu doen? Blijven roeien met de riemen die je hebt of toch maar erkennen dat je een probleem hebt en naar een oplossing voor jezelf zoeken? (Anders dan een meer dan gemiddeld aantal glazen alcohol per week consumeren?)

Hoeveel empathie hebben wij mensen nog met onszelf?

Vanuit empathie handelen is zo eenvoudig nog niet. Verwarring, frustraties, doemdenken, overschatting, wantrouwen... Dat is waar stress dikwijls begint en wat er voor zorgt dat stress chronisch wordt. Waarmee ik maar wil zeggen: zolang de achterliggende oorzaak van de stress niet wordt onderzocht en opgelost (en deze is altijd persoonlijk), kun je bewegen en muziek luisteren tot je spreekwoordelijk een ons weegt, maar zal stress je uiteindelijk de das om doen.

Hebben we eerst veel aandacht besteed aan de fysieke mens, nu is het zaak om aanvullend (veel) meer aandacht te gaan besteden aan het gevoelsleven van de mens. Investeren dus in persoonlijke ontwikkeling.

Mens en organisatie hebben de keus. Onderaan in de piramide blijven hangen of meegaan naar de top.

 

Weten hoe wij mensen leren omgaan met stress en hoe wij dit vertalen naar doorlopend beleid in uw organisatie? Neem contact met ons op of meld u aan voor ons telefonisch spreekuur voor professionals

Wij helpen u graag verder op weg.

Aanmelden telefonisch spreekuur voor professionals

Bent u een HR-professional, Arbodienstverlener of coach? Dan kunt u zich hier aanmelden voor uw vragen over Stress-Alert-System en voor advies en overleg op het gebied van stresspreventie.

Wanneer wilt u deelnemen aan het spreekuur?


Wanneer wilt u deelnemen aan het spreekuur?
Bedrijfsnaam*

Wat is de bedrijfsnaam?
Uw naam*

Wat is uw naam?
Emailadres*

Wat is uw Emailadres?
Uw telefoonnummer*

Wat is uw telefoonnummer?
Schrijf hier alvast uw vraag op

Ongeldige invoer






Ongeldige invoer